Илимий ачылыштар

Автор: Жумабек кызы Замира
магистрант И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университети Бишкек ш.

САНАРИПТИК ТАРЫХ ТАРЫХЫЙ ИЗИЛДӨӨНҮН ЖАҢЫ БАГЫТТАРЫ КАТАРЫ

Негизги сөздөр: мамлекет, тарых, коом, санарип, маданият, процесс, сактоо, маалымат, мезгил, талдоо.

Аннотация. Бул макалада салттуу саясий жана окуяларга негизделген тарых акырындык менен күнүмдүк жашоону, жергиликтүү жамааттарды, жеке тажрыйбаны жана маданий эс тутумду изилдөөгө багытталган жаңы мамилелер менен толукталууда. Бул контекстте күнүмдүк тарых, микротарых, оозеки тарых жана санариптик тарых сыяктуу тармактар өзгөчө маанилүү. Дисциплиналар аралык жана санариптик ыкмаларды колдонуу кыргыз коомунун тарыхындагы социалдык трансформация, модернизациялоо жана үй-бүлөдөгү, жумуштагы жана маданий тажрыйбалардагы өзгөрүүлөр процесстерин жаңыча түшүнүүгө мүмкүндүк берет Кыргызстандын тарыхы көчмөн цивилизациясы, колониялык жана советтик саясат, ошондой эле постсоветтик трансформациялар менен калыптанып, фрагменттелген жана ар түрдүү булактар базасы пайда болду. Ал эми учурдагы коомду санариптештирүү шартында санариптик тарых Кыргызстандын тарыхый мурастарын изилдөө, сактоо жана чечмелөө үчүн жаңы мүмкүнчүлүктөрдү ачат. Санариптик маалымат базаларын колдонуу тарыхчыларга сандык жана салыштырмалуу изилдөө ыкмаларын колдонууга, айрым документтерди салттуу талдоо аркылуу аныктоо кыйын болгон тенденцияларды жана үлгүлөрдү аныктоого мүмкүндүк берет. Макалада аныкталгандай, Кыргызстандын тарыхын изилдөө үчүн мындай маалымат базалары ар кандай тарыхый мезгилдердеги миграциялык процесстерди, коомдун социалдык түзүмүндөгү өзгөрүүлөрдү, билим берүү деңгээлин, жумуш менен камсыз болууну жана урбанизацияны талдоого мүмкүндүк берет.