Илимий ачылыштар

Автор: Шаакеева Гүлбарчын Туратбековна
жетектөөчү адис илимий инновациялык бөлүм И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университети Бишкек ш., Кыргызстан Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс.

ТУРУКТУУ ӨНҮГҮҮ ШАРТЫНДА ТОКОЙ ЧАРБАСЫН БАШКАРУУНУН ЗАМАНБАП КОНЦЕПЦИЯЛАРЫ ЖАНА ЭЛ АРАЛЫК ТАЖРЫЙБА

Негизги сөздөр: туруктуу өнүгүү, токой чарба, токой ресурстарын башкаруу, экосистемалык мамиле, эл аралык тажрыйба, сертификация, жашыл экономика.

Аннотация. Климаттын өзгөрүшү, жердин деградациясы жана биологиялык ар түрдүүлүктүн жоголушу сыяктуу глобалдык экологиялык кыйынчылыктар күчөп жаткан бир учурда, токой чарбачылыгын туруктуу башкаруу маселеси барган сайын актуалдуу болуп баратат. Токой экосистемалары маанилүү экологиялык, экономикалык жана социалдык функцияларды аткаруу менен негизги ролду ойнойт: Алар климатты жөнгө салууга жардам берет, табигый тең салмактуулукту сактайт жана аймактардын туруктуу өнүгүшүнө түрткү берет. Ушуга байланыштуу токой ресурстарын пайдалануунун салттуу ыкмаларынан туруктуу өнүктүрүү принциптерине негизделген башкаруунун заманбап ыкмаларына өтүү зарылдыгы келип чыгууда.
Макалада токой чарбачылыгын башкаруунун заманбап түшүнүктөрү талданат, анын ичинде экосистемдик, токойлорду көп багыттуу пайдалануу, адаптациялык башкаруу жана туруктуу токой чарбачылыгы сыяктуу ыкмалар, ошондой эле «жашыл» экономиканын принциптери. Ресурстарды башкаруунун натыйжалуулугун жогорулатууда институционалдык механизмдердин, санариптик технологиянын жана токой жерлерин сертификациялоо системаларынын маанисине өзгөчө басым жасалат. Токой экосистемаларын мониторингдөө, калыбына келтирүү жана коргоо үчүн инновациялык чечимдер ийгиликтүү ишке ашырылып жаткан Европа Союзунун өлкөлөрүнөн, Канададан, Скандинавия мамлекеттеринен жана Япониядан мисалдардын негизинде токойлорду туруктуу башкаруунун эл аралык тажрыйбасына баяндама келтирилет.