Чалданбаева Айгуль Кушчубековна, Албанбаева Джылдыз Осмонкуловна ИННОВАЦИЯЛЫК САНАРИПТИК ТЕХНОЛОГИЯЛАР SMART- БИЛИМ БЕРҮҮ СИСТЕМАСЫНДА ЖАШЫЛ КОМПЕТЕНЦИЯЛАРДЫ КАЛЫПТАНДЫРУУНУН КАРАЖАТЫ КАТАРЫ .pdf



ИННОВАЦИЯЛЫК САНАРИПТИК ТЕХНОЛОГИЯЛАР SMART- БИЛИМ БЕРҮҮ СИСТЕМАСЫНДА ЖАШЫЛ КОМПЕТЕНЦИЯЛАРДЫ КАЛЫПТАНДЫРУУНУН КАРАЖАТЫ КАТАРЫ .pdf

Жарыяланган күнү
04 февраля 2026 г.

Чыгарылыш
№1, 2026: Илимий ачылыштар

Раздел
ПЕДАГОГИКАЛЫК ИЛИМДЕР


Автор: Чалданбаева Айгуль Кушчубековна
педагогика илимдеринин доктору, профессордун м.а. И. Арабаев атындагы КМУ Бишкек ш., Кыргызстан Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс.
Автор: Албанбаева Джылдыз Осмонкуловна
педагогика илимдеринин кандидаты, доценттин м.а. И. Арабаев атындагы КМУ Бишкек ш., Кыргызстан Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс.

ИННОВАЦИЯЛЫК САНАРИПТИК ТЕХНОЛОГИЯЛАР SMART- БИЛИМ БЕРҮҮ СИСТЕМАСЫНДА ЖАШЫЛ КОМПЕТЕНЦИЯЛАРДЫ КАЛЫПТАНДЫРУУНУН КАРАЖАТЫ КАТАРЫ

Негизги сөздөр: жашыл компетенциялар, SMART-билим берүү, санариптик технологиялар, туруктуу өнүгүү, жасалма интеллект, виртуалдык чындык, экологиялык билим берүү, компетенттүүлүккө негизделген мамиле, ТӨМ үчүн билим берүү, Кыргызстан.

Аннотация. Макалада SMART-билим берүү концепциясынын алкагында окуучуларда жашыл компетенцияларды калыптандырууда инновациялык санариптик технологиялардын ролу каралат. Жашыл компетенциялар туруктуу өнүгүү маселелерин кесиптик жана күнүмдүк ишмердүүлүктө чечүү үчүн билимди, көндүмдөрдү, баалуулуктарды жана көз караштарды колдонуу жөндөмүнүн интеграцияланган жыйындысы катары аныкталат. Интеллектуалдуулук, адаптивдүүлүк, персоналдаштыруу жана дисциплиналар аралык өз ара байланыш принциптерине негизделген SMART-билим берүү жашыл компетенцияларды өнүктүрүү үчүн оптималдуу чөйрө түзөрү көрсөтүлгөн. Өзгөчө көңүл 2024–2026-жылдардагы негизги санариптик инструменттерге бурулат: жасалма интеллект (генеративдик моделдер, ИИ- ассистенттер), виртуалдык жана кеңейтилген чындык (VR/AR), экологиялык процесстердин санариптик симуляциялары, геймификация элементтери бар ачык билим берүү платформалары, экологиялык мониторингдин IoT- системалары жана көмүртек изинин ачыктыгын камсыздоочу блокчейн технологиялары. Эл аралык жана ата мекендик тажрыйбаларды (Кыргызстан, ЕАЭБ өлкөлөрү, ЕБ) талдоонун негизинде санариптик технологияларды билим берүү процессине интеграциялоонун эң натыйжалуу моделдери аныкталып, аларды Кыргыз Республикасынын ЖОЖдорунда жана колледждеринде киргизүү боюнча сунуштар берилген.