Илимий ачылыштар

Автор: Акматова А. А.
ага окутуучу И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университети Бишкек ш. Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс.
Автор: Машрапова Ш. Т.
магистр окутуучу И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университети Бишкек ш. Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс.

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ТИГҮҮ ТАРМАГЫНДА САЛЫКТЫК ӨЗГӨРҮҮЛӨР ШАРТЫНДА КАРЖЫ КӨЗӨМӨЛҮН ӨРКҮНДӨТҮҮ

Негизги сөздөр: каржы көзөмөлү, өнөр жайы, салыктык өзгөрүүлөр, салык жеңилдиктери, камсыздандыруу төлөмдөр, мыйзамсыз жумушчу активдүүлүк, салыктык башкаруу, жумушчулардын бошоп кетүүсү.

Аннотация. Макалада Кыргыз Республикасынын тигүү жана текстиль өнөр жайында салыктык башкаруу системасындагы өзгөрүүлөр жана алардын бизнести мыйзамдаштырууга тийгизген таасири комплекстүү түрдө талданат. Салык төлөмдөрүн бириктирүү жана фискалдык жүккө олуттуу жеңилдик киргизүү, ишканаларды көмүскө бизнес чыгарып, алардын ишмердүүлүгүн ачык жана мыйзамдуу кылууга багытталган негизги инструменттер катары каралат. Айрыкча каржы көзөмөлүнүн функцияларынын трансформациясына көңүл бурулат: негизинен мыйзам бузулууларды аныктоого багытталган репрессивдүү моделден алдын ала, аналитикалык, билим берүүчү жана тобокелдикке багытталган механизмдерди камтыган комплекстүү системага өтүшү талданат. Макалада өнөр жайдын негизги көйгөйлөрү - мыйзамдуу эмес эмгек, кадрлардын жумуштан бошонуп кетиши, жумушчулардын социалдык камсыздыгынын төмөн деңгээли жана башкаруу процессинин ачык эместиги анализденет жана аларды каржы көзөмөлүн жакшыртуу аркылуу чечүү жолдору каралат. Салыктык өзгөрүүлөрдүн ар кандай масштабдагы ишканалардын ишмердүүлүгүнө, жаңы экономикалык шарттарга ылайыкташуу мүмкүнчүлүгүнө жана каржы процесстердин ачыктыгына тийгизген таасири көрсөтүлгөн. Изилдөөдө салык саясаты, эмгекти мызамдаштыруу, жумушчулардын социалдык жана эмгек укуктарын сактоо, каржы көзөмөлүнүн натыйжалуулугу жана тармактын туруктуулугу ортосундагы тыгыз байланыш баса белгиленет. Өзгөчө көңүл комплексдүү каржы көзөмөлдү өнөр жайдын ачык, туруктуу жана эффективдүү иштешин камсыз кылган механизм катары карап чыгууга багытталган.