Илимий ачылыштар

Автор: Турдукулова Э.Р.
доцент И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университети Экономика жана менеджмент институту Бишкек ш. Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс.
Автор: Райымбеков Данияр
магистрант И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университети Бишкек ш. Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс.

ЖАШЫЛ МАРКЕТИНГ ИНСТРУМЕНТТЕРИ АРКЫЛУУ КЕРЕКТӨӨЧҮЛӨРДҮН ЭКОЛОГИЯЛЫК ЖООПКЕРЧИЛИГИН ЖОГОРУЛАТУУ: ИШТЕП ЧЫГУУ ЖАНА СУНУШТАР

Негизги сөздөр: жашыл маркетинг, экологиялык аң-сезим, туруктуу керектөө, экобелгилейүү, санариптик маркетинг, керектөөчүлөрдүн жоопкерчилиги, туруктуу өнүгүү стратегиясы, билим берүүчү контент- маркетинг, стимул берүүчү программалар, Туруктуу өнүгүү максаттары (БУУ ТОМ), greenwashing, керектөөчүлөрдүн жүрүм-туруму, өнүгүп келе жаткан рыноктор, ESG-принциптер.

Аннотация. Бул макалада глобалдык экологиялык чакырыктар шартында керектөөчүлөрдүн экологиялык жоопкерчилигин калыптандыруу жана жогорулатуудагы эффективдүү механизм катары жашыл маркетинг инструменттери комплекс түрдө талданат. Жашыл маркетингге теориялык жактан карап чыгуу (классикалык түшүндүрмөлөрдөн баштап туруктуу өнүгүү принциптери менен интеграциялоо) жана керектөөчүлөрдүн жүрүм-турум моделдери (Theory of Planned Behavior, Value-Belief-Norm Theory) негизинде экологиялык аң-сезим деңгээлине таасир эткен негизги факторлор аныкталган. Айрыкча жашыл маркетинг инструменттерин классификациялоо жана алардын натыйжалуулугун баалоо каралган: экобелгилейүү жана сертификаттоо, социалдык тармактардагы санариптик кампаниялар, билим берүүчү контент- маркетинг, жашыл брендинг жана стимул берүүчү программалар. Бул инструменттерди колдонууга көп этаптуу стратегия иштелип чыккан, өнүгүп келе жаткан рынокторго ылайыкташтырылып, тоскоолдуктарды (greenwashing, маалыматтын жетишсиздиги) жана драйверлерди (туруктуу продуктуларга суроо-талаптын өсүшү) эске алган. Стратегияны ишке ашырууга бизнеске, мамлекеттик органдарга жана НПОлорго практикалык сунуштар берилген, анын ичинде KPIларды өлчөө жана натыйжаны мониторинг кылуу. Изилдөө жашыл маркетингдин БУУнун Туруктуу өнүгүү максаттарынын 12-беренесине ("Жоопкерчиликтүү керектөө жана өндүрүш") кошкон салымын көрсөтүп, системалуу ыкма аркылуу керектөөчүлөрдүн аң-сезимин 20–35%га жогорулатуу потенциалын далилдейт. Натыйжалар турбуленттүү шарттардагы маркетинг практикасында колдонууга багытталган жана корпоративдик туруктуу өнүгүү стратегияларын иштеп чыгууда пайдалуу болушу мүмкүн.